45 . شيداى گراشى ( 1296 - 1338 ) زندگينامه نامش محمد جعفر خان تخلص شعرىاش « شيدا » ملقب به مقتدر الممالك كه در سال 1296 ه . ق در گراش لارستان واقع در استان فارس به دنيا آمد و در سن 42 سالگى در جريان يك جنگ محلى به سال 1338 ه . ق در بلوك صحراى باغ لارستان كشته شد . نام پدرش حاج رستم خان گراشى و نام نيايش فتحعلى خان گراشى ، بيگلر بيگى لارستان و بنادر بوده است . در مقدمه ديوان چاپى وى آمده است : « . . . مرحوم شيداى گراشى خود نوحه مىسروده و در روزهاى عزادارى خود سر و پا برهنه در ميان مردم گراش به سينه‌زنى و نوحه‌خوانى مىپرداخته و خود نوحه‌خوانى براى دسته‌هاى سينه‌زنى را با اشعار خود به عهده مىگرفته است و مردمان گراش با سروده و نوحه‌ها و نواهاى او آشنا بوده‌اند . در ايام سوگوارى خانه‌اش و خانه دامادش - مرحوم قهرمان خان اقتدارى - در گراش محل روضه‌خوانى بوده است و دسته‌هاى سينه‌زنى را اطعام مىكرده است . شيدا مردى آشنا به موسيقى بوده . . . شيدا در اخلاق و آداب اجتماعى ، مردمى خليق و مهربان بوده و با دلسوزى به حال مردم و حراست آنها و نگهدارى حقوق مردم و شركت در غم و شادى مردمان نهايت علاقه‌مندى به آنها را نشان مىداده است . . . » « 1 » و در جايى ديگر از مقدمه ديوان وى در سرگذشت ديوان شيدا آمده است : « . . . نوحه‌هاى سروده خويش را با نواى حزينى مىخوانده و مىگريسته و عزاداران را به گريستن مىآورده و سر و پا برهنه عاشق شيداى حسينى در ايام سوگوارى بوده است . نديمان او و دوستان و كسان نزديكش مىگفتند كاتب و يا كاتبانى داشته و سروده‌هايش را به وسيله آنان ثبت مىكرده است . . . » « 2 »

--> ( 1 ) . ديوان شيداى گراشى ، با مقدمه و تصحيح و تحشيه احمد اقتدارى ، قم ، موسسه فرهنگى همسايه ، چاپ اول ، سال 1376 ، ص 8 تا 10 . ( 2 ) . همان ، ص 11 .